व्यापारमा उधारो सामान खरिद-बिक्री गर्दा वा कसैलाई ऋण दिँदा/लिँदा समयमै पैसा भुक्तानी नभएमा ब्याज (Interest) लगाउने चलन हुन्छ। ट्यालीमा म्यानुअल रूपमा क्याल्कुलेटर थिचेर ब्याज निकालिरहनु पर्दैन, यसमा स्वचालित रूपमा ब्याज गणना गर्ने फिचर उपलब्ध छ।
### Tally मा Interest Calculation एक्टिभेट गर्ने तरिका:
१. Gateway of Tally मा गएर किबोर्डमा **F11 (Features)** थिच्नुहोस् र **Accounting Features** मा जानुहोस्।
२. 'Activate Interest Calculation' लाई **Yes** बनाउनुहोस्।
३. 'Use Advanced Parameters' लाई पनि **Yes** बनाउनुहोस् र सेभ गर्नुहोस्।
### लेजर (Ledger) मा ब्याज सेट गर्ने तरिका:
जब तपाईं कुनै ग्राहक (Sundry Debtor) वा साहु (Sundry Creditor) को खाता बनाउनुहुन्छ:
* लेजर क्रिएसन स्क्रिनमा 'Activate Interest Calculation' लाई **Yes** गर्नुहोस्।
* त्यसपछि एउटा बक्स खुल्नेछ, जहाँ ब्याजको दर (Rate %, जस्तै: 12%) र ब्याज गणना गर्ने तरिका (जस्तै: 365-Day Year वा Calendar Month) सेट गरेर लेजर सेभ गर्नुहोस्।
### ब्याजको रिपोर्ट (Interest Report) कसरी हेर्ने?
तपाईंले उधारो बिल इन्ट्री गरिसकेपछि तोकिएको समय नाघेपछि कति ब्याज पाउनु पर्ने वा तिर्नु पर्ने भयो भनी हेर्न:
* **Gateway of Tally > Display > Statements of Accounts > Interest Calculations** मा जानुहोस्।
* यदि ग्राहकबाट ब्याज लिनु छ भने **Interest Receivable** र साहुलाई ब्याज तिर्नु छ भने **Interest Payable** मा गएर मिति (Period) चेन्ज गरी रिपोर्ट हेर्न सक्नुहुन्छ।
### निष्कर्ष
यो फिचरको प्रयोगले ब्याज गणनामा हुने मानवीय गल्तीहरू शून्य हुन्छन् र व्यवसायको वास्तविक आम्दानी/खर्चको सही मूल्यांकन हुन्छ।